Không thu phí thường niên: chủ tiệm Bánh Mì XANH được gì

Trả lời ngắn: Bánh Mì XANH ký hợp đồng nhượng quyền 3 năm và không thu phí thường niên. Nghĩa là sau khi trả phí gói ban đầu (180, 380 hoặc 680 triệu tuỳ gói), chủ tiệm không phải trả thêm một khoản cố định mỗi năm hay một phần trăm doanh thu cho hãng trong suốt 3 năm. Khoản này nằm ngoài bảng chi phí hằng tháng, nên tiệm dễ tính dòng tiền hơn, nhất là trong những tháng đầu và những tháng doanh thu thấp.

Khi đọc bất kỳ tài liệu nhượng quyền nào, người mới thường chỉ nhìn con số phí ban đầu, vì đó là con số lớn và in to nhất. Nhưng trong ngành nhượng quyền nói chung, có nhiều mô hình thu thêm phí định kỳ: phí thường niên cố định, phí bản quyền tính theo phần trăm doanh thu, phí marketing chung hằng tháng. Những khoản này nhỏ từng tháng, nhưng cộng lại qua vài năm có thể lớn ngang phí ban đầu. Bài này giải thích việc không thu phí thường niên tác động thế nào lên bảng chi phí 3 năm của một tiệm Bánh Mì XANH, và những câu nên hỏi để chắc mình hiểu đúng.

Phí thường niên và phí theo doanh thu là gì

Trong các hợp đồng nhượng quyền, có hai kiểu thu định kỳ phổ biến. Kiểu thứ nhất là phí cố định theo năm hoặc theo tháng: dù tiệm bán nhiều hay ít, mỗi kỳ đều trả một số tiền như nhau. Kiểu thứ hai là phí bản quyền theo phần trăm doanh thu, thường gọi là royalty: tiệm bán được càng nhiều thì trả càng nhiều. Có mô hình thu cả hai, cộng thêm một khoản đóng vào quỹ quảng cáo chung.

Mỗi kiểu có lý lẽ riêng. Bên nhượng quyền dùng khoản thu định kỳ để duy trì hệ thống, đào tạo, kiểm tra chất lượng, phát triển thương hiệu. Với bên nhận quyền, khoản thu định kỳ là chi phí cố định hoặc bán cố định, và nó ăn trực tiếp vào phần còn lại sau khi trừ giá vốn, tiền thuê và lương. Phí theo phần trăm doanh thu còn có một đặc điểm khó chịu: nó tính trên doanh thu chứ không tính trên lợi nhuận, nên tháng tiệm lỗ vẫn phải trả.

Bánh Mì XANH chọn cách khác: giá gói đã gồm chuyển giao thương hiệu, hướng dẫn công thức, đào tạo, phần mềm và setup ban đầu, và hợp đồng 3 năm không thu phí thường niên. Hết 3 năm, đối tác làm đúng chuẩn được ưu tiên gia hạn với phí khoảng 30% phí khởi điểm. Đó là toàn bộ phần phí trả cho hãng mà chuỗi công bố.

Ba gói và tổng phí trả cho hãng trong 3 năm

Vì không có phí thường niên, tổng số tiền trả cho hãng trong 3 năm đầu chính là phí gói. Chia đều phí gói cho 36 tháng giúp bạn hình dung mỗi tháng tiệm đang "gánh" bao nhiêu cho phần thương hiệu và hệ thống. Đây chỉ là cách nhìn để so sánh, không phải hãng thu theo tháng.

Lưu ý quan trọng: giá gói chưa gồm tiền mặt bằng và xây dựng cơ bản. Hai khoản đó, cộng vốn lưu động, mới làm nên tổng vốn thật, và chúng thường lớn hơn nhiều người nghĩ. Bài tổng vốn thật khi nhượng quyền bánh mì đi qua từng khoản. Ở đây mình chỉ tách riêng phần trả cho hãng để thấy rõ tác động của việc không có phí định kỳ.

Ví dụ giả định: bảng chi phí 3 năm có và không có phí định kỳ

Để thấy khác biệt, hãy đặt hai kịch bản cho cùng một tiệm. Mọi con số dưới đây là GIẢ ĐỊNH do mình tự đặt cho dễ tính, không phải số liệu của bất kỳ hãng nào. Doanh thu tham khảo hãng Bánh Mì XANH công bố cho Tiệm Xanh là 6–8 triệu/ngày, nhưng đó là tham khảo, không phải cam kết lợi nhuận — tuỳ mặt bằng, khu vực, cách vận hành. Trong ví dụ, mình giả định tiệm đạt 6 triệu/ngày, tức khoảng 180 triệu/tháng.

Kịch bản A là một mô hình giả định thu phí bản quyền 5% doanh thu mỗi tháng. Với doanh thu giả định 180 triệu/tháng, tiệm trả 9 triệu mỗi tháng, tức 108 triệu mỗi năm, 324 triệu sau 3 năm. Kịch bản B là cách của Bánh Mì XANH: không có khoản định kỳ, phần đó bằng 0.

Dòng cuối là điểm đáng để ý nhất. Phí theo doanh thu không quan tâm tiệm lời hay lỗ. Ở tháng doanh thu thấp, tiệm vẫn trả một phần, đúng vào lúc dòng tiền căng nhất. Không có khoản đó, chủ tiệm có thêm chút dư địa để giữ người, giữ chất lượng qua tháng khó. Tất nhiên, ví dụ trên không có nghĩa tiệm Bánh Mì XANH chắc chắn lời hơn: lời hay lỗ còn tuỳ tiền thuê, giá vốn, lương, cách vận hành, và những thứ đó không hãng nào cam kết thay bạn.

Không thu phí năm thì hãng vẫn hỗ trợ những gì

Câu hỏi hợp lý tiếp theo là: không thu phí định kỳ thì hệ thống còn đi theo hỗ trợ tiệm không? Theo những gì Bánh Mì XANH công bố, phần hỗ trợ gắn với từng gói. Gói Kiosk có nước sốt độc quyền giữ lạnh từ bếp tổng giao định kỳ, đào tạo 1–2 nhân sự trong 3 ngày, phần mềm am-thuc.com bản cơ bản (POS, báo cáo). Gói Tiệm thêm đào tạo 3–5 nhân sự trọn ca và quản lý, người của hệ thống cắm chốt 5 ngày đầu, và kiểm chất lượng, chuẩn pha chế mỗi quý. Gói Flagship thêm tích hợp Cà Phê XANH, ưu tiên độc quyền bán kính 1–2 km, am-thuc.com bản đầy đủ (CRM, nhiều cửa hàng) và lộ trình mở cửa hàng thứ hai sau 12 tháng.

Riêng sốt từ bếp tổng là khoản nhập định kỳ, tức là tiệm mua nguyên liệu từ hệ thống như một phần giá vốn, không phải phí thương hiệu. Khi tư vấn, hãy hỏi rõ cách tính giá sốt, lịch giao, và giá có thay đổi theo thời gian không, để đưa vào bảng giá vốn cho đúng. Đây là chỗ nhiều người nhầm: không có phí thường niên không có nghĩa là không có khoản nào trả cho hệ thống ngoài phí gói.

Sau 3 năm: phí gia hạn khoảng 30%

Hết 3 năm, đối tác làm đúng chuẩn được ưu tiên gia hạn với phí khoảng 30% phí khởi điểm. Tính nhanh, phí gia hạn sẽ vào khoảng 54 triệu cho Kiosk Xanh, 114 triệu cho Tiệm Xanh và 204 triệu cho Flagship Xanh. Chia cho 36 tháng tiếp theo, đó là khoảng 1,5 triệu, 3,2 triệu và 5,7 triệu mỗi tháng nếu nhìn theo kiểu chia đều. Đây là con số tính theo tỷ lệ 30% hãng công bố; mức chính xác phải xem trong hợp đồng.

Điểm hay của cách này là chi phí thương hiệu giảm mạnh ở chu kỳ thứ hai, đúng lúc tiệm đã qua giai đoạn khó nhất. Chi tiết điều kiện, cách chuẩn bị để được ưu tiên gia hạn có trong bài gia hạn nhượng quyền sau 3 năm.

Những câu nên hỏi để chắc không có phí ẩn

Không thu phí thường niên là điều kiện rõ ràng, nhưng người ký hợp đồng vẫn nên hỏi thẳng để mọi thứ ghi trên giấy. Đây không phải nghi ngờ hãng, mà là thói quen tốt với mọi hợp đồng nhiều trăm triệu.

1. Ngoài phí gói, trong 3 năm còn khoản nào trả cho hãng không? Hỏi cụ thể: phí quảng cáo chung, phí phần mềm sau năm đầu, phí đào tạo nhân viên mới, phí kiểm tra.
2. Sốt và nguyên liệu nhập từ bếp tổng tính giá thế nào? Có bảng giá kèm hợp đồng không, điều chỉnh theo kỳ nào.
3. Phần mềm am-thuc.com có phát sinh phí khi thêm máy, thêm người dùng không?
4. Đào tạo lại khi nhân viên nghỉ việc thì sao? Tiệm 24h thay người thường xuyên, nên hỏi trước.
5. Phí gia hạn khoảng 30% tính trên con số nào, "làm đúng chuẩn" đo bằng gì?
6. Nếu chấm dứt trước hạn, hai bên xử lý ra sao?

Ghi lại câu trả lời, đối chiếu với bản hợp đồng trước khi ký. Pháp luật về nhượng quyền thương mại có quy định riêng về thông tin bên nhượng quyền phải cung cấp; nên đối chiếu văn bản hiện hành hoặc nhờ người có chuyên môn pháp lý đọc giúp. Danh sách câu hỏi đầy đủ hơn nằm trong bài hợp đồng nhượng quyền 3 năm: những câu nên hỏi.

Câu hỏi thường gặp