Trả lời ngắn: Người hợp ca đêm thường là người có lịch sống ngược sẵn: sinh viên học buổi chiều, người cần thu nhập thêm ngoài việc ban ngày, người quen làm đêm ở ngành dịch vụ. Muốn giữ họ, tiệm cần ba thứ: trả đủ phần làm đêm theo luật, lịch xoay ca biết trước và ít đổi, và một ca đêm an toàn với ít nhất hai người. Giữ được một người ca đêm sáu tháng tiết kiệm hơn nhiều so với tuyển và đào tạo lại ba lần.
Với tiệm mở 24/24, ca đêm là chỗ gãy đầu tiên. Ca sáng dễ tuyển, ca chiều tạm ổn, nhưng ca từ khuya tới rạng sáng thì ai nghỉ là cả tiệm chao đảo, vì người thay phải là người đã quen việc. Mô hình như Bánh Mì XANH mở 5 tiệm 24/24 mỗi ngày, kể cả chủ nhật và lễ Tết, cho thấy ca đêm vận hành được, nhưng cũng cho thấy đây là việc phải tính kỹ ngay từ trước khai trương. Bài này nói về nguồn tuyển, cách trả, cách xếp ca và cách giữ người cho riêng ca đêm.
Ca đêm ở tiệm bánh mì làm những gì
Trước khi đăng tin tuyển, hãy viết ra ca đêm thật sự làm gì, vì người ứng tuyển cần biết rõ. Ca đêm ở tiệm bánh mì không chỉ là đứng bán. Đó là ca có ít khách hơn nhưng nhiều việc chuẩn bị: kiểm tồn, sắp hàng, vệ sinh sâu những chỗ ban ngày không làm được, chuẩn bị cho đợt khách sáng sớm. Khách đêm cũng khác: tài xế, người làm ca, khách du lịch về muộn, người đặt giao hàng khuya.
| Khung giờ | Việc chính (gợi ý) | Ghi chú |
|---|---|---|
| 22:00–24:00 | Nhận ca, kiểm tiền và tồn, bán cho khách sau giờ ăn tối | Còn khách khá đều ở khu đông người |
| 00:00–03:00 | Bán lẻ, nhận đơn giao, vệ sinh khu ngồi và quầy | Khung vắng nhất, làm việc dọn dẹp lớn |
| 03:00–05:00 | Kiểm tồn sốt, rau, bánh; ghi phần cần bổ sung | Ghi rõ để ca sáng không thiếu hàng |
| 05:00–06:00 | Chuẩn bị quầy cho khách sáng sớm, bàn giao ca | Khách đi làm sớm bắt đầu tới |
Bảng trên là khung gợi ý, mỗi tiệm điều chỉnh theo khu vực. Một tiệm ở khu phố Tây như Đề Thám sẽ có khách khuya đông hơn tiệm trong khu văn phòng. Cách xếp người cho từng khung giờ có ở bài ca đêm tiệm bánh mì chay bán cho ai.
Tìm người ca đêm ở đâu
Nguồn tuyển tốt nhất cho ca đêm là những người mà lịch đêm hợp với đời sống của họ, chứ không phải người chấp nhận làm đêm tạm thời vì chưa tìm được việc ngày. Người làm đêm vì cần thì sẽ đi ngay khi có việc ngày; người làm đêm vì hợp thì ở lâu.
- Sinh viên học buổi chiều hoặc tối muộn: nhiều bạn chủ động tìm việc ca đêm cuối tuần, cần lịch cố định để học.
- Người có việc ban ngày cần thêm thu nhập: chỉ hợp vài đêm mỗi tuần, cần chú ý sức khoẻ và không để họ làm quá sức.
- Người đã quen làm đêm ở ngành dịch vụ: từng làm cửa hàng tiện lợi, khách sạn, quán ăn khuya; đã có nhịp sinh hoạt phù hợp.
- Người được nhân viên đang làm giới thiệu: thường ở lâu hơn vì có người quen trong tiệm.
Khi phỏng vấn, đừng chỉ hỏi "có làm đêm được không". Hãy hỏi người đó ngủ lúc nào, đi lại bằng gì lúc khuya, nhà cách tiệm bao xa, và đã từng làm đêm bao lâu. Câu trả lời cho thấy ca đêm có bền với họ hay không. Với khu có nhiều khách quốc tế, khả năng giao tiếp tiếng Anh cơ bản là điểm cộng, vì khách đêm ở những khu này nhiều người nước ngoài.
Trả đúng phần làm đêm
Theo Bộ luật Lao động 2019, giờ làm việc ban đêm tính từ 22 giờ đến 6 giờ sáng hôm sau, và người lao động làm việc vào ban đêm được trả thêm ít nhất 30% tiền lương của công việc làm vào ban ngày. Làm thêm giờ vào ban đêm còn có cách tính riêng. Đây là khung chung; khi xây bảng lương, hãy đối chiếu văn bản hiện hành và các nghị định hướng dẫn, hoặc hỏi người làm nhân sự, kế toán có chuyên môn.
Ngoài phần bắt buộc, nhiều tiệm thêm những thứ nhỏ nhưng được nhân viên ca đêm coi trọng: một bữa ăn trong ca, hỗ trợ đi lại khuya, ưu tiên chọn ngày nghỉ. Ở tiệm bánh mì, bữa ăn trong ca gần như không tốn thêm bao nhiêu mà tạo cảm giác được chăm sóc. Điều quan trọng là nói rõ từ đầu, ghi vào thoả thuận, và trả đúng hạn. Ca đêm đã vất vả, chậm lương một lần là mất người.
Xếp lịch xoay ca cho bền
Có hai cách xếp ca đêm phổ biến: người cố định ca đêm, hoặc xoay vòng giữa các ca. Mỗi cách có cái lợi riêng.
| Cách xếp | Lợi | Bất lợi | Hợp với |
|---|---|---|---|
| Cố định ca đêm | Người làm quen nhịp, ngủ đều giờ | Thiếu người thay khi họ nghỉ | Người chủ động chọn làm đêm |
| Xoay vòng theo tuần | Ai cũng biết việc mọi ca | Đổi nhịp ngủ, dễ mệt | Tiệm ít người, cần linh hoạt |
| Lõi cố định + người xoay | Có người giữ nhịp, có người dự phòng | Cần đủ người hơn | Tiệm 24h có từ 6–8 người trở lên |
Kinh nghiệm chung ở ngành dịch vụ 24h là cách thứ ba bền nhất: giữ một hai người cố định đêm, cộng thêm vài người biết việc đêm để thay khi cần. Dù chọn cách nào, lịch nên được công bố trước ít nhất một tuần và hạn chế đổi phút chót. Người làm đêm cần sắp xếp giấc ngủ, đổi lịch đột ngột là cách nhanh nhất làm họ kiệt sức. Cách chia ca chi tiết cho tiệm 24h có ở bài chia ca tiệm bánh mì mở 24h.
An toàn là điều kiện để người ta ở lại
Không ai ở lâu với một ca đêm khiến họ thấy bất an. Mấy việc cơ bản: ca đêm luôn có ít nhất hai người, không để ai đứng tiệm một mình; mặt tiền và trong tiệm đủ sáng; hạn chế tiền mặt trong két bằng cách khuyến khích khách trả qua mã QR; có số điện thoại của quản lý và nơi cần gọi khi có chuyện. Nhân viên cần biết rõ: khi gặp sự cố, an toàn của người quan trọng hơn tiền và hàng. Bài an toàn ca đêm cho tiệm mở 24h đi chi tiết hơn.
Giữ người để không phải đào tạo lại
Chi phí thật của việc mất một nhân viên ca đêm không chỉ là tiền tuyển. Đó là những tuần người mới làm chậm, làm sai định lượng, quên bước vệ sinh, và người cũ phải kèm. Với tiệm nhượng quyền, mỗi người mới còn cần học lại chuẩn công thức và chuẩn phục vụ. Gói Kiosk Xanh của Bánh Mì XANH đào tạo 1–2 nhân sự trong 3 ngày, gói Tiệm Xanh đào tạo 3–5 nhân sự trọn ca và quản lý; sau đó việc truyền lại cho người mới là của tiệm. Vì vậy, chủ tiệm có lợi khi:
- Có sổ tay ca làm bằng chữ và hình, để người mới tự xem lại được.
- Chọn một người cũ làm người kèm, có thêm phụ cấp cho việc đó.
- Hỏi chuyện nhân viên ca đêm định kỳ, nghe họ nói cái gì đang làm họ mệt.
- Cho người làm tốt cơ hội lên trưởng ca hoặc chuyển ca ngày khi họ muốn.
Câu hỏi thường gặp
Tiệm bánh mì 24h cần bao nhiêu người cho ca đêm?
Tối thiểu hai người mỗi ca đêm để an toàn và có người thay khi một người bận. Tổng số người của tiệm tuỳ diện tích và lượng khách, cộng thêm người dự phòng cho ngày nghỉ.
Làm ca đêm được trả thêm bao nhiêu?
Theo Bộ luật Lao động 2019, làm việc vào ban đêm (22 giờ đến 6 giờ) được trả thêm ít nhất 30% tiền lương của công việc ban ngày. Hãy đối chiếu văn bản hiện hành khi lập bảng lương.
Nhượng quyền Bánh Mì XANH có hỗ trợ tuyển người không?
Theo công bố, hãng đào tạo nhân sự theo từng gói và gói Tiệm Xanh có người của hệ thống cắm chốt 5 ngày đầu. Việc tuyển dụng là phần của chủ tiệm; hãy hỏi thêm về hỗ trợ cụ thể trong buổi tư vấn.
Có nên cho sinh viên làm ca đêm?
Có, nếu lịch học của bạn đó cho phép ngủ đủ và bạn chọn làm vài đêm cố định mỗi tuần. Tránh xếp ca đêm trước ngày thi hoặc ngày học sớm.
Làm sao biết nhân viên ca đêm có làm đúng việc?
Dùng danh sách việc theo khung giờ, sổ giao ca có ký tên, và đối chiếu báo cáo bán hàng trên phần mềm. Quan trọng hơn là ghé thăm ca đêm thỉnh thoảng để thấy tận mắt.
Ca đêm có cần người biết tiếng Anh không?
Ở khu đông khách quốc tế thì nên có ít nhất một người giao tiếp được tiếng Anh cơ bản, đủ để giới thiệu món và nhận thanh toán.
Tiệm 24h đứng vững nhờ ca đêm vững
Nếu bạn tính mở tiệm bánh mì chạy 24/24, hãy lên kế hoạch ca đêm trước khi ký mặt bằng. Bánh Mì XANH đã vận hành 5 tiệm 24/24 ở TP.HCM, kể cả lễ Tết; trong buổi tư vấn nhượng quyền, bạn có thể hỏi cụ thể về đào tạo nhân sự trọn ca theo từng gói và cách hệ thống hỗ trợ những ngày đầu.
Đăng ký tư vấn nhượng quyền · Hotline nhượng quyền 0918 83 22 83 · Các bài về đào tạo và nhân sự